Amire Saygısızlık Suçu ve Cezası

Amire Saygısızlık Suçu ve Cezası

Amire saygısızlık suçu ve cezası, 657 sayılı yürürlükteki Devlet Memurları Kanunu’nun 125’inci maddesinde düzenlenmiştir. Amire saygısızlık suçu ve cezası başlığı altında, konuya ilişkin merak edilen hususları izah etmeden önce belirtmemiz gerekir ki, 657 sayılı Kanun kapsamında amire saygısızlık, ceza kanununda düzenlenen anlamıyla suç değildir; disiplin suçudur.

Devlet memurunun, görevi esnasında amirine karşı sözle saygısızlıkta bulunması bir disiplinsizlik örneğidir. Söz konusu disiplinsizlik, yani amire karşı sözlü saygısızlıkta bulunmak, 657 sayılı Kanun’un 125’inci maddesinde düzenlenmiş ve buna karşı uygulanacak ceza da belirtilmiştir. Görevi esnasında, amirine karşı sözlü saygısızlıkta bulunan devlet memuruna verilecek ceza, aylıktan kesme disiplin cezasıdır.

Amire saygısızlık suçu ve cezası devlet memurlarınca merak konusudur. Amire saygısızlık, 657 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri gereği disiplinsizliktir. Disiplinsiz bir tavır, tutum veya davranışta bulunan devlet memuru ise yine aynı Kanun’un ilgili hükümleri gereği disiplin cezasına çarptırılır. Belirttiğimi üzere, görev esnasında amirine karşı sözlü saygısızlık gösteren memura aylık kesme disiplin cezası uygulanır.

Amire Saygısızlık Cezası Nedir?

Devlet memurlarının, görevi sırasında amirine karşı sözle saygısızlık göstermesi, 657 sayılı Kanun’un 125’inci madde düzenlemesi gereği aylıktan kesme disiplin cezasını gerektirir. Aylıktan kesme disiplin cezası ise memurun, brüt aylık ücretinden 1/8 – 1/30 arasında kesinti yapılmasıdır. Aylıktan kesme disiplin cezasına somut bir örnek vermek gerekirse;

Örneğin aylık brüt maaşı 24.000,00 TL (temsili tutardır) olan bir devlet memurunun, görevi esnasında amirine karşı kavlen saygısızlıkta bulunması ve suçu sabit olması halinde, 800,00 TL – 3.000,00 TL arasında aylıktan kesme disiplin cezası uygulanacaktır. Fakat, amirin takdirine bağlı olarak, aylıktan kesme disiplin cezası yerine bir alt derece disiplin cezası da uygulanabilir.

Memur Disiplin Cezaları

Memur disiplin cezaları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu md.124 ve devamında düzenlenmiştir. Buna göre, ilgili maddelerde düzenlenen tavır, tutum veya davranışlarda bulunan devlet memurlarına, somut olayın özellikleri ve koşulları da dikkate alınarak, çeşitli disiplin cezaları uygulanabilir. Cezanın, usulen veya esasen hukuka aykırılık teşkil etmesi halinde ise itiraz yoluna başvurulabilir.

Disiplin cezası sürecini özetle izah etmek gerekirse, ilk olarak, ilgili memur hakkında soruşturma yapılır. Soruşturma sürecinde, ilgili memur ve bahse konu fiil hakkında dosya/rapor düzenlenir. Dosya/rapor ise olay hakkında karar vermekle görevli mercie gönderilir. Verilen karara, aşağıda açıkladığımız üzere itiraz edilebilir. Öncelikle, 657 sayılı Kanun’un 125’inci maddesinde düzenlenen memur disiplin cezalarını sıralayalım:

Memur Disiplin Cezaları (657 sayılı Kanun md.125)

İzahat

Uyarma

Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazılı olarak bildirilmesidir.

Kınama

Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazılı olarak bildirilmesidir.

Aylıktan Kesme

Memurun, brüt aylığından 1/8 – 1/30 arasında kesinti yapılmasıdır. Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek, aylıktan kesme disiplin cezasını gerektiren fiillerdendir.

Kademe İlerlemesinin Durdurulması

Fiilin ağırlığına göre memurun, mevcut kademede ilerlemesinin 1 – 3 yıl durdurulmasıdır.

Devlet Memurluğundan Çıkarılma

Tekrar Devlet memurluğuna atanmamak kaydıyla memurluktan çıkarmaktır.

Memurlukta Disiplin Cezalarına İtiraz ve İptal Davası

Amire saygısızlık suçu ve cezasını izah ettikten sonra, memurlukta disiplin cezalarına itiraz ve iptal davasını açıklayalım. İlk olarak, disiplin cezalarına karşı itiraz mercilerini ifade edelim:

Memur Disiplin Cezası

İtiraz Merci

Uyarma

Kınama

Aylıktan Kesme

Disiplin kuruluna itiraz edilir.

Kademe ilerlemesinin durdurulması

Yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir.

Devlet memurluğundan çıkarılma

İdari yargı yolunda iptal davası ikame edilir.

Devlet memuruna, savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Memura, söz konusu olay hakkında savunmasını vermesi adına 7 günden az olmayacak şekilde süre tanınır. Memur, savunması için kendisine verilen süre zarfında savunma yapmak durumundadır. Aksi takdirde, devlet memurunun, savunma hakkından vazgeçtiği kabul edilir.

Memur, disiplin kuruluna karşı sözle veya yazı ile bizzat ya da vekili aracılığıyla savunma yapabilir. Disiplin cezası ile karşı karşıya kalan memurun savunması son derece önemlidir. Savunmanın güçlü bir hukuki zemin üzerine inşa edilmesi, etkili bir şekilde ileri sürülmesi, idari mahkemelerce verilen ilamlara atıfta bulunulması ve elverişli ispat araçlarından yardım alınması, sonuca etki bakımından önemlidir.

Özellikle belirtmekte fayda var ki, savunma sürecinin dikkatle, özenle ve titizlikte takip edilmesi ve yürütülmesi gerekir. Aleyhte ispatı mümkün olmayan iddialar ise bertaraf edilmelidir. Bu sayede, arzu edilen sonuca ulaşılması çok daha kolay olacaktır. Netice itibariyle, deneyimli ve yetkin bir idare hukuku avukatından hukuki danışmanlık & temsil hizmeti alınması, oldukça sağlıklı olacaktır.

Devlet memurluğundan çıkarılma disiplin cezası hariç, memurlara verilebilecek disiplin cezalarında ilk olarak itiraz süreci işletilir. İlgilinin memurunun ileri sürdüğü itirazın kabul edilmesi halinde, memura uygulanan ceza kalkacaktır. İtirazın reddi halinde, memura verilen disiplin cezası kesinleşir. Kesinleşen disiplin cezasına karşı ise idari yargı yoluna başvurma hakkı doğar.

Devlet memurluğundan çıkarılma disiplin cezasında, diğer disiplin cezalarından farklı olarak, doğrudan idari yargıya başvurulur. Buna, uygulamada memur disiplin cezası iptali davası adı verilir. Söz konusu dava, hukuk düzeninin öngördüğü süreler dahilinde açılmalıdır. Aksi halde, dava yoluna gidilemez. Disiplin cezasına itiraz talebiyle açılacak davalar için dava açma süresi şu şekildedir:

Disiplin Cezası

İtiraz Davası Açma Süresi

Uyarma

Memura 7 gün süre ile itiraz hakkı tanınır. Ardından, 30 gün içinde itiraz hakkında karar verilir. Sonrasında, idari yargıda iptal davası açılması için 60 günlük süre tanınır.

Kınama

Uyarma disiplin cezası için öngörülen prosedürün aynısıdır.

Aylıktan kesme

Uyarma disiplin cezası için öngörülen prosedürün aynısıdır.

Kademe ilerlemesinin durdurulması

Uyarma disiplin cezası için öngörülen prosedürün aynısıdır.

Devlet memurluğundan çıkarılma

İdari yargıda dava açmak için 60 günlük süre söz konusudur.

İdarenin bir işlemine karşı, işlem sebebiyle görülen zarara karşılık tazminat talebinde bulunulabilmesi için, iptal davası ile birlikte tam yargı davası açılması gerekir. Zira, iptal davası ile yalnızca idari işlemin iptal edilmesi talep edilir. Bu işlemden dolayı tazminat isteminde bulunulabilmesi için, belirttiğimiz üzere tam yargı (tazminat) davası ikame edilmelidir.

Memur Disiplin Cezasını Kim Verir?

Disiplin cezasını veren merci, memurun işlediği fiile ve aldığı disiplin cezasına göre farklılık gösterir. İhtimallere göre yetkili mercileri şu şekilde ifade edebiliriz:

Disiplin Cezası

Ceza Merci

Uyarma, kınama ve aylıktan kesme

Disiplin amiri

Kademe ilerlemesinin durdurulması

Disiplin kurulu kararına dayanan durumlarda atama yetkisi olan amirler; il disiplin kurulu kararına dayanan durumlarda ise valiler

Devlet memurluğundan çıkarılma

Amirlerin bu doğrultudaki talebi üzerine memurun kurumunun yüksek disiplin kurulu

Disiplin Cezaları Özlük Dosyalarından Ne Zaman Silinir?

Disiplin cezası, ilgili memurun özlük dosyasına işlenir. Memurun özlük dosyasına işlenen disiplin cezaları (devlet memurluğundan çıkarılma hariç) belirli bir süre sonra özlük dosyasından silinir. Disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesini isteyen memur, aşağıdaki tabloda belirtilen süreler geçtikten sonra yetkili amire bu yönde başvuruda bulunmalıdır.

Disiplin Cezası

Süre

Uyarma

5 Yıl

Kınama

5 Yıl

Aylıktan kesme

10 Yıl

Kademe ilerlemesinin durdurulması

10 Yıl

Amire Saygısızlık Suçu ve Cezası Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Amire saygısızlık suçu ve cezası özelinde, memur disiplin suçlarına ilişkin merak konusu hususlara değindik. Önemle belirtmekte fayda var ki, memur disiplin cezaları bakımından hukuki sürecin seyri genellikle karışık ve zorlu bir süreçtir. Her bir somut olayın, kendine özgü dinamikleri ve koşulları ayrı ayrı değerlendirilmeli ve en doğru hukuki yol haritası belirlenmelidir. Netice itibariyle, deneyimli bir avukattan yardım almak, sağlıklı ve doğru olan yaklaşımdır.

Amire Saygısızlık Suçu ve Cezası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Devlet memurunun, görevi esnasında amirine sözle saygısızlık etmesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125’inci maddesine göre aylıktan kesme disiplin cezasını gerektirir.
Hakkında aylıktan kesme disiplin cezasına karar verilen devlet memurunun, kararın kesinleşmesini takiben 1/30 – 1/8 arasında maaşından kesinti yapılır.
Aylıktan kesme disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi için 10 yıl geçmesi gerekir.