Müstehcenlik Suçu Nedir? TCK 226 Kapsamında Cezası

Müstehcenlik Nedir? Hukuki Açıdan Tanımı ve Kapsamı

Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğünde “açık saçık, edebe aykırı, yakışıksız” olarak tanımlanan müstehcenlik, hukuk terminolojisinde daha karmaşık bir anlama sahiptir. TCK’da müstehcenliğin doğrudan bir tanımı yapılmamış olmakla birlikte, kavramın içeriği Yargıtay içtihatları, toplumsal değerler ve genel ahlak anlayışıyla şekillenmektedir. Genel olarak müstehcenlik; cinsel arzuları aşırı derecede tahrik eden, toplumun genelinin edep ve haya duygularını inciten, alenen sergilendiğinde kamu düzenini bozabilecek nitelikteki pornografik veya açık saçık içerikler olarak kabul edilir.

Bir içeriğin müstehcen olup olmadığına karar verilirken, Yargıtay’ın da vurguladığı üzere şu unsurlar dikkate alınır:

• İçeriğin niteliği ve sunuluş biçimi,
• Hitap ettiği kitlenin özellikleri (özellikle çocukların etkilenme potansiyeli),
• Toplumun genelinin ve demokratik toplum düzenine ilişkin davranış kurallarının ihlal edilip edilmediği,
• İçeriğin bilimsel, sanatsal veya edebi bir değer taşıyıp taşımadığı.

Her müstehcen olarak nitelendirilebilecek içerik pornografik olmayabilir, ancak her pornografik içerik genellikle müstehcen kabul edilir. Özellikle “çocuk pornografisi” uluslararası hukukta da kabul görmüş ve ağır yaptırımlara bağlanmış bir terimdir.

Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 226: Müstehcenlik Suçu

Müstehcenlik suçu, TCK’nın “Genel Ahlaka Karşı Suçlar” bölümünde 226. madde altında düzenlenmiştir. Bu madde, farklı fiilleri ve bu fiillerin ağırlık derecelerine göre çeşitli cezai yaptırımları içermektedir.

Müstehcenlik Suçunun Unsurları

• Fail: TCK 226’daki suçların faili kural olarak herkes olabilir. Özel bir faillik niteliği aranmamıştır.
• Mağdur: Suçun temel mağduru, genel ahlakın ve kamu düzeninin korunması nedeniyle toplumdur. Ancak, TCK 226/1, TCK 226/3 ve TCK 226/5 gibi fıkralarda açıkça çocukların korunması hedeflendiğinden, bu durumlarda çocuklar da doğrudan suçun mağduru olmaktadır.
• Suçun Konusu: Müstehcen nitelikte olduğu kabul edilen görüntü, yazı, söz, ses kaydı, film, fotoğraf gibi her türlü ürün veya materyaldir.
• Maddi Unsur (Hareket): Kanun maddesinde sayılan seçimlik hareketlerden birinin yapılmasıdır (örn: üretmek, satmak, yayınlamak, çocuklara göstermek, çocukları üretimde kullanmak, bulundurmak vb.).
• Manevi Unsur (Kast): Bu suçlar genel kastla işlenir. Failin, eyleminin ve kullandığı materyalin müstehcen niteliğini bilmesi ve bu eylemi bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi gerekir. Olası kast da bazı durumlarda yeterli olabilir.

Müstehcenlik Suçunun Cezası 2025

Yukarıda TCK 226 maddesinin ilgili fıkralarında belirtilen hapis ve adli para cezaları, suçun niteliğine göre hâkim tarafından temel ceza olarak belirlenir. Cezalar, fiilin işleniş biçimi, failin kastının yoğunluğu, meydana gelen zararın veya tehlikenin ağırlığı gibi unsurlar dikkate alınarak alt ve üst sınırlar arasında tayin edilir.

• Çocuklara Karşı İşlenen Müstehcenlik Suçu ve Cezası: TCK 226/1, 226/3, 226/4 (çocukların kullanıldığı üretim) ve 226/5 (çocukların görmesinin sağlanması) fıkraları özellikle çocukları korumaya yönelik olup, daha ağır cezalar öngörmektedir. Örneğin, çocukların kullanıldığı müstehcen ürünlerin üretimi (TCK 226/3 ilk cümle) için 5 ila 10 yıl hapis cezası öngörülmüştür.
• Müstehcenlik Suçunda Cezayı Artıran Haller: TCK 226/5’te belirtildiği gibi, TCK 226/3 ve 226/4 kapsamındaki ürünlerin basın yayın yoluyla yayılması veya çocukların erişimine sunulması cezayı ağırlaştıran bir haldir. Ayrıca, suçun kamu görevlisi tarafından görevi kötüye kullanılarak işlenmesi gibi genel ağırlaştırıcı nedenler de uygulanabilir.

Müstehcenlik Suçunda Yargılama ve Kovuşturma Usulü

• Şikayet ve Soruşturma: Müstehcenlik suçu, şikayete tabi suçlardan değildir. Cumhuriyet Savcısı, suçun işlendiğine dair bir ihbar, şikayet (ihbar niteliğinde) veya başka bir şekilde bilgi edindiğinde resen soruşturma başlatır.
• Deliller: Soruşturma ve kovuşturma aşamalarında dijital materyaller (bilgisayar, telefon kayıtları, IP adresleri, sosyal medya verileri), tanık beyanları, mağdur çocukların (uzman eşliğinde alınan) ifadeleri, bilirkişi raporları (içeriğin müstehcenlik vasfı, sanatsal değer olup olmadığı, çocuk görüntüsü olup olmadığı vb.) toplanır.
• Görevli ve Yetkili Mahkeme: Müstehcenlik suçlarında görevli mahkeme genellikle Asliye Ceza Mahkemesi‘dir. Yetkili mahkeme ise suçun işlendiği yer mahkemesidir.

İnternetten veya Sosyal Medya Üzerinden Müstehcenlik Suçu Nasıl İşlenir? (Örn: Instagram Müstehcenlik Suçu)

İnternet ve sosyal medya platformları (Instagram, Twitter, Facebook, TikTok, WhatsApp, Telegram vb.) müstehcenlik suçlarının işlenmesi için yaygın bir zemin oluşturmaktadır. Örnek fiiller:

• Müstehcen fotoğrafların, videoların herkese açık profillerde veya gruplarda paylaşılması (TCK 226/2, TCK 226/5).
• Çocuklara ait müstehcen görüntülerin üretilmesi, paylaşılması, indirilmesi veya depolanması (TCK 226/3).
• Özel mesaj (DM) yoluyla kişilere rızaları dışında müstehcen içerikler gönderilmesi (bu durum TCK 226 yanı sıra cinsel taciz gibi başka suçları da oluşturabilir).
• Müstehcen içeriklerin satışına veya yayılmasına aracılık edilmesi.

Bu tür durumlarda, sosyal medya platformu suçun işlendiği araçtır. Soruşturma makamları, IP tespiti, hesap bilgileri, mesajlaşma kayıtları gibi dijital delilleri kullanarak failleri tespit etmeye çalışır.

Müstehcenliğin Yasal Olduğu Haller Nelerdir? (TCK 226/7 İstisnası)

TCK 226/7, belirli durumlarda müstehcenlik suçunun oluşmayacağını belirtir:

• Bilimsel Eserler: Tıbbi, psikolojik veya sosyolojik araştırmalar gibi bilimsel amaçlarla üretilen ve cinsel içerik barındıran eserler bu kapsamdadır.
• Sanatsal ve Edebi Değeri Olan Eserler: Resim, heykel, fotoğraf, film, roman, şiir gibi sanatsal veya edebi bir ifade biçimi olarak kabul edilen ve bu niteliği ağır basan eserler müstehcenlik suçu oluşturmaz. Ancak bu istisnanın TCK 226/3 (çocukların kullanıldığı ürünler) için geçerli olmadığı ve bu tür eserlerin çocuklara ulaşmasının engellenmesi gerektiği unutulmamalıdır.

Ayrıca, bir kişinin kendi özel alanında, başkalarının erişimine sunmamak kaydıyla yetişkinlere yönelik yasal pornografik içerikleri izlemesi veya bulundurması genellikle TCK 226 kapsamında suç teşkil etmez. Suç, bu içeriklerin yayılması, ticareti veya çocuklarla ilişkilendirilmesi durumunda gündeme gelir.

Müstehcenlik Suçunda Cezanın Adli Para Cezasına Çevrilmesi, Ertelenmesi ve HAGB

• Adli Para Cezasına Çevrilme: Müstehcenlik suçları için öngörülen kısa süreli hapis cezaları (genellikle 1 yıl veya daha az), belirli şartların varlığı halinde (failin kişiliği, ekonomik durumu vb.) TCK m.50 uyarınca adli para cezasına çevrilebilir. Ancak, özellikle çocuklarla ilgili fıkralardaki cezaların üst sınırı yüksek olduğundan bu her zaman mümkün olmayabilir.
• Cezanın Ertelenmesi: TCK m.51’e göre, işlediği suçtan dolayı iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası, belirli şartlarla (daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm olmamış olmak, suç işleme konusunda pişmanlık duymak vb.) ertelenebilir.
• Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): CMK m.231’e göre, sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise, belirli şartların (daha önce kasıtlı suçtan mahkumiyetin olmaması, zararın giderilmesi, suç işlemeyeceği kanaati vb.) varlığı halinde mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Sanık, 5 yıllık denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlemez ve yükümlülüklere uygun davranırsa geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak düşme kararı verilir.

Müstehcenlik Suçunda Şikayet Süresi ve Zamanaşımı

• Şikayet: Müstehcenlik suçları şikayete tabi değildir, resen soruşturulur. Dolayısıyla bir şikayet süresi bulunmamaktadır. Mağdurun veya üçüncü kişilerin şikayetten vazgeçmesi, kamu davasını düşürmez.
• Dava Zamanaşımı: TCK m.66’ya göre belirlenir ve suç için öngörülen cezanın ağırlığına göre değişir. Örneğin:
  • Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda (örn: TCK 226/1, 226/2, 226/4’ün bazı halleri) dava zamanaşımı 8 yıldır.
  • Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda (örn: TCK 226/3, 226/5) dava zamanaşımı 15 yıldır.

  Zamanaşımı, suçun işlendiği tarihten itibaren başlar. Çocuklara karşı işlenen suçlarda zamanaşımı süresinin hesaplanmasında özel hükümler (TCK m.66/6) dikkate alınabilir.

Müstehcenlik Suçunda Erişim Engeli Kararı

5651 sayılı “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun” uyarınca, içeriği TCK m.226’daki müstehcenlik suçunu oluşturduğu hususunda yeterli şüphe bulunan yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesine karar verilebilir. Bu karar, soruşturma aşamasında Sulh Ceza Hâkimi, kovuşturma aşamasında mahkeme tarafından verilebilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet Savcısı da erişim engeli kararı verebilir. Ayrıca, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) da belirli durumlarda (özellikle çocuk pornografisi) resen erişim engelleme kararı alabilmektedir.

Müstehcenlik Suçunda Etkin Pişmanlık Mümkün Müdür?

Etkin pişmanlık, failin suç işledikten sonra pişmanlık göstererek suçun olumsuz sonuçlarını gidermeye çalışması durumunda cezada indirim yapılmasını sağlayan bir kurumdur. Ancak etkin pişmanlık hükümleri her suç tipi için geçerli değildir ve kanunda açıkça belirtilmiş olması gerekir. TCK 226. maddede düzenlenen müstehcenlik suçları için özel bir etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır. Bu nedenle, genel olarak müstehcenlik suçlarında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması mümkün değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

Müstehcenlik suçu ne demek?

Genel ahlaka aykırı, cinsel arzuları aşırı tahrik edici, edep ve haya duygularını inciten görüntü, yazı, söz gibi içeriklerin üretilmesi, yayılması, satılması veya çocuklarla ilgili olarak kullanılması gibi TCK 226’da tanımlanan fiillerin işlenmesiyle oluşan bir suçtur.

+18 görüntü izlemek suç mu? / Sevişme izlemek suç mu?

Yetişkin bir bireyin, yasal yollarla erişilebilen ve çocuk pornografisi veya TCK 226/4’teki gibi (şiddet içeren, hayvanlarla vb.) özel olarak yasaklanmış içerikler barındırmayan +18 (yetişkinlere yönelik) pornografik veya erotik içerikleri özel alanında izlemesi, TCK 226 kapsamında tek başına bir suç teşkil etmez. Kanun, bu tür içeriklerin üretimini, yayılmasını, ticaretini ve özellikle çocuklara yönelik olanlarını hedef alır. Ancak, izlenen içerik çocuk pornografisi ise, bu içeriği indirmek, depolamak veya bulundurmak TCK 226/3 kapsamında suçtur.

Müstehcenlik suçunun mağduru kimdir?

Genel anlamda, kamu düzeni ve genel ahlakın korunması hedeflendiği için toplumdur. Çocukların kullanıldığı (TCK 226/3, 226/4) veya çocuklara yönelik (TCK 226/1, 226/5) müstehcenlik fiillerinde ise doğrudan mağdur çocuklardır.

Müstehcenlik suçu cinsel suç mudur?

Müstehcenlik suçu, TCK’da “Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar” (örn: cinsel saldırı, cinsel istismar) bölümünde değil, “Genel Ahlaka Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenmiştir. Ancak, özellikle çocukların kullanıldığı müstehcenlik (çocuk pornografisi) fiilleri, çocukların cinsel istismarının bir türü olarak kabul edilir ve cinsel suçlarla çok yakın bir bağlantısı vardır.

+18 sitelere girmenin cezası var mı?

Yetişkin bir bireyin, yasal olan ve çocuk pornografisi gibi yasa dışı içerik barındırmayan +18 (yetişkinlere yönelik) pornografik içerikli sitelere girmesi tek başına bir suç değildir. Ancak bu sitelerden yasa dışı içerik (özellikle çocuk pornografisi) indirmek, depolamak ve bulundurmak TCK 226/3 kapsamında suçtur.

Müstehcenlik suçu kaç TL? / Cezası paraya çevrilir mi?

Müstehcenlik suçlarında hapis cezasının yanı sıra adli para cezası da öngörülmüştür (örn: TCK 226/2, 226/3). Adli para cezasının miktarı, kanunda belirtilen gün sayısı (örn: beşbin güne kadar) ve kişinin ekonomik durumuna göre belirlenen günlük tutarın çarpılmasıyla hesaplanır. Kısa süreli hapis cezalarının (genellikle 1 yıl veya daha az) TCK m.50 uyarınca adli para cezasına çevrilmesi mümkündür, ancak bu hâkimin takdirindedir ve suçun niteliği ile failin durumu göz önünde bulundurulur. TCK 226’daki bazı fıkraların cezaları yüksek olduğundan (örn: TCK 226/3, 226/5) para cezasına çevrilme imkanı her zaman olmaz.

Sexting suç mu? / Sevgiliye açık fotoğraf göndermek suç mu?

Karşılıklı rızaya dayalı olarak ve reşit (18 yaşını doldurmuş) bireyler arasında gerçekleşen “sexting” (cinsel içerikli mesaj, fotoğraf veya video paylaşımı) eylemi, TCK 226 kapsamında doğrudan müstehcenlik suçu oluşturmaz. Ancak, bu rızayla gönderilen içeriklerin daha sonra rıza dışı üçüncü kişilerle paylaşılması; “özel hayatın gizliliğini ihlal” (TCK m.134), “kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi veya ele geçirilmesi” (TCK m.136) veya “görüntü veya seslerin ifşa edilmesi suretiyle özel hayatın gizliliğini ihlal” (TCK m.134/2) gibi suçları oluşturabilir. Taraflardan birinin reşit olmaması durumunda ise eylem, “çocuğun cinsel istismarı” (TCK m.103) veya müstehcenlik suçu (TCK 226) kapsamına girebilir. Ayrıca, bu tür içeriklerin tehdit veya şantaj amacıyla kullanılması da TCK’da ayrıca suç olarak tanımlanmıştır.

Müstehcenlik yüz kızartıcı suç mu?

“Yüz kızartıcı suç” kavramı kanunlarımızda genel bir tanıma sahip olmayıp, daha çok belirli meslek kanunlarında (örn: Devlet Memurları Kanunu) ve disiplin hukukunda önem arz eder. Yargıtay kararları ve doktrin, bir suçun yüz kızartıcı olup olmadığını değerlendirirken suçun niteliğine ve toplumdaki algısına bakar. Müstehcenlik suçunun, özellikle TCK 226/3 ve 226/4 gibi çocukların kullanıldığı veya üretildiği hallerinin ya da TCK 226/5’teki nitelikli hallerinin “yüz kızartıcı suç” olarak kabul edilme olasılığı yüksektir. Bu durum, memuriyete engel teşkil edebilir veya bazı mesleklerden çıkarılma sebebi olabilir.

Müstehcenlik sicile işler mi?

Evet. Müstehcenlik suçundan dolayı verilen ve kesinleşen her türlü mahkumiyet kararı (hapis cezası veya adli para cezası) adli sicil kaydına (sabıka kaydına) işlenir. HAGB kararları ise adli sicilde değil, ayrı bir sistemde tutulur ve denetim süresi sonunda düşme kararı verilirse bu kayıttan silinir.

Arabada sevişmenin cezası var mı?

Bu eylem, doğrudan TCK 226 kapsamındaki müstehcenlik suçundan ziyade, TCK 225’te düzenlenen “Hayasızca Hareketler” suçu kapsamına girebilir. Eğer eylem, kamuya açık bir yerde, başkalarının görme ihtimali olan bir şekilde gerçekleşiyor ve toplumun genel edep ve haya duygularını incitiyorsa bu suç oluşabilir. TCK 225’e göre hayasızca hareketlerde bulunan kişi, altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Müstehcenlik Suçunda Beraat Kararları ve Emsal Yargıtay İçtihatları

Müstehcenlik suçlarından beraat kararları çeşitli hukuki gerekçelere dayanabilir:

• Suçun Yasal Unsurlarının Oluşmaması: Failin kastının ispatlanamaması, fiilin kanundaki tanıma tam olarak uymaması.
• İçeriğin Müstehcen Niteliğinin Bulunmaması: Sunulan materyalin, bilirkişi incelemesi ve Yargıtay kriterleri ışığında hukuken müstehcen kabul edilmemesi.
• Bilimsel, Sanatsal veya Edebi Eser İstisnası (TCK 226/7): Eserin bu niteliklere sahip olduğunun ve bu niteliğin ağır bastığının kanıtlanması.
• Delil Yetersizliği veya Hukuka Aykırı Delil: Sanığın suçu işlediğine dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilememesi veya delillerin hukuka aykırı yöntemlerle toplanmış olması.
• Özel Alan Kavramı: Kişinin kendi özel alanında, başkalarının erişimine kapalı olarak müstehcen içerik bulundurması veya izlemesinin (çocuk pornografisi hariç) suç oluşturmaması.

Yargıtay Kararlarından Önemli Noktalar:

• Müstehcenliğin Değerlendirilmesi: Yargıtay, müstehcenliğin belirlenmesinde toplumun genelinin ve demokratik toplum düzenine ilişkin davranış kurallarının esas alınması gerektiğini, bu değerlendirmenin objektif olması gerektiğini vurgular. Toplumun ar ve haya duygularını inciten ürünler müstehcen kabul edilir.
• “Doğal Olmayan Yoldan Cinsel Davranış” Kavramı: Yargıtay, TCK 226/4’teki “doğal olmayan yoldan” ifadesini dar yorumlama eğilimindedir. Eşcinsel ilişkiler, anal veya oral seks gibi eylemlerin tek başına bu kapsama girmediğini, bu kavramın daha ziyade ensest, nekrofili gibi toplum tarafından kabul edilemez bulunan parafilik eylemleri tanımladığını belirtmiştir (Örn: YCGK, E. 2018/461, K. 2020/323).
• Çocuk Pornografisi ve Bulundurma: Yargıtay, çocuk pornografisi içeren materyallerin “bulundurulması” fiilinin (TCK 226/3) oluşması için kişinin bu içeriği bilerek ve isteyerek tasarrufunda tutması gerektiğini kabul eder. Bilgisayara otomatik inen veya kişinin farkında olmadığı dosyalar her zaman bu suçu oluşturmayabilir, kastın varlığı aranır. Ancak, bu tür içeriklere karşı son derece katı bir tutum sergilenmektedir.
• Sosyal Medya Paylaşımları: Facebook, Instagram, Twitter gibi platformlarda yapılan paylaşımların “basın ve yayın yoluyla” yayma (TCK 226/2 veya 226/5) kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, paylaşımın aleniyeti, ulaşılabilecek kişi sayısı gibi faktörlere göre belirlenir.
• Fikri İçtima: Bir fiilin birden fazla müstehcenlik suçu fıkrasını ihlal etmesi durumunda (örn: hem çocuk pornografisi üretip hem de yayınlamak), TCK m.44 uyarınca en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza verilir.

Bu içtihatlar genel bir fikir vermekle birlikte, her dava benzersizdir. “Müstehcenlik suçu beraat kararları” veya “müstehcenlik emsal kararlar” için detaylı bir dosya incelemesi ve güncel içtihat takibi zorunludur.

Sonuç

Müstehcenlik suçu (TCK 226), Türk Ceza Kanunu’nda genel ahlakı ve özellikle çocukların ruhsal ve cinsel gelişimini korumak amacıyla düzenlenmiş önemli bir suç tipidir. Suçun tanımı, unsurları, cezaları ve yargılama süreci, kanun maddeleri ve Yargıtay içtihatları ışığında şekillenmektedir. İnternet ve sosyal medyanın yaygın kullanımı, bu suç tipinin daha sık gündeme gelmesine neden olmuştur.

Bir içeriğin müstehcen olup olmadığı, sanatsal veya bilimsel bir değer taşıyıp taşımadığı gibi konular her somut olayda ayrıca değerlendirilir. Özellikle çocukların kullanıldığı veya çocuklara yönelik müstehcen içerikler çok daha ağır yaptırımlara tabidir. Bu tür bir suçlama ile karşı karşıya kalan bireylerin, sürecin en başından itibaren hukuki haklarını bilmesi ve profesyonel bir avukat yardımıyla savunmasını yapması, adil bir yargılanma için kritik öneme sahiptir.