Akaryakıt Kaçakçılığı Ve Petrol Kaçakçılığı Suçu

AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞI VE PETROL KAÇAKÇILIĞI SUÇU

Benzin ve motorin ürünlerine marker adı verilen bir kimyasal enjekte edilir. Bu kimyasal akaryakıt kaçakçılığı ve diğer suçları engellemek içindir. Ulusal marker: yakıtın niteliğini bozmayan, yüksek teknolojili ve formülü gizli marker adı verilen kimyasal bir maddenin, araç yakıtlarına enjekte edilmesidir. 

Yani yakıtlar taklit edilemeyen bir teknolojiyle işaretlenmektedir. 

Akaryakıt Kaçakçılığı Suçu Nedir?

Gümrük işlemlerine tabi olmadan ülkemize sokulan, ulusal marker işaretine sahip her türlü yakıt, akaryakıt kaçakçılığı suçunun temelini oluşturur. 5607 sayılı kanunun 3/11 maddesinde bu suç; akaryakıtın nakledilmesi, depolanması, bulundurulması, satılması ya da satın alınması gibi fiilleri içerir.

Petrol Kaçakçılığı Suçu Nedir?

Akaryakıt kaçakçılığı suçu ile petrol kaçakçılığı suçu aynıdır. Kaçakçılık suçunun fiilen işlenip işlenmediği, ulusal marker kimyasal maddesinin bulunup bulunmadığı ile ilgilidir. 

Çünkü bu kimyasal madde petrol kaçakçılığı suçunu engellemek adına, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yakıtlara enjekte edilmektedir.

İkisi Arasında Ne Fark Var?

Her iki suçta aynıdır. Yalnızca farklı isimlerle ifade edilir. 

Akaryakıt Kaçakçılığı Suçunun Unsurları Nelerdir?

5607 sayılı yasada suçun unsurları kategorilere ayrılmış ve verilecek olan cezalarda net bir şekilde tarif edilmiştir. İlgili yasaya göre suçun unsurları: 

Üretme, Bulundurma, Nakletme, Satma ya da Satın Alma Suçları

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun belirlediği marker seviyesinin altında bulunan ya da marker kimyasalını hiç içermeyen yakıtları: 

  • Ticari amaçla üretimini yapan, bulunduran ya da nakleden,
  • Satan ya da satılması için arzda bulunan ve
  • Yakıtın bu özellikte olduğunu bildiği halde ticari amaçla satın alınma işlemini gerçekleştiren,

Kişi ya da kişiler suçun unsurlarını bünyelerinde barındırmışlardır.

Petrol Ürünlerinin Dönüştürülmesi Suretiyle Kaçak Akaryakıt Üretme, Satın Alma ya da Piyasaya Sürme Suçları

Tüm akaryakıt türlerinin satışı, dağıtımı ve depolanması gibi işlemler için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan izin alınması gerekir. Kurumdan izin alınmadan akaryakıt harici; solvent, baz yağ, madeni yağ, asfalt ve buna benzer diğer petrol ürünlerinden üretilen tüm yakıtları üreten ve bu ürünleri yakıt istasyonlarına ulaştıran kişiler suç işlemiş olurlar. Ayrıca suç kapsamında, ürünlerin satışını arz eden, satışını gerçekleştiren, bulunduran ve kaçak olduğunu bilerek satın alan kişiler de suç işlemiş olurlar. 

Sahte Ulusal Marker için Sistem Kurma Suçları

Akaryakıtların kaçak olduğunu gizlemek amacıyla ulusal marker sistemi kurma suçunu ifade eder. Ayrıca bu yolla piyasada satışa konu etme, seyyar tank üretme, düzenek ya da ekipman bulundurma gibi faaliyetler de suçun unsurlarını teşkil etmektedir.

Ulusal marker kimyasalını yetkisi olmadığı halde üreten, satışını gerçekleştiren ya da satışa sunan kişilerde suç işlemiş sayılır. Ayrıca bu özelliğini bilerek satın alan da suça ortak olmuş demektir. 

Akaryakıt Kaçakçılığı Suçunun Cezası Nedir?

Suç unsurlarının türlerine göre ilgili yasada verilen cezalar düzenlenmiştir. 5607 sayılı kanuna göre akaryakıt kaçakçılığı suçuna verilen cezalar aşağıda sıralanmıştır: 

  • Mazot, benzin, biodizel gibi yakıtları gümrük işlemleri olmadan ülkeye sokan kişilere, 3 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası verilir. Ayrıca 20 bin güne kadar adli para cezası söz konusudur (5607 sayılı kanun madde 3/10 ve madde 3/1).
  • Akaryakıtı kaçak yollardan ülkeye sokan ve yakıttan elde edilecek gümrük vergilerinin ödenmemesine yol açan kişiler 4 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası ve 20 bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılırlar (5607 sayılı kanun madde 3/10 atfıyla 2. Fırka). 
  • Kaçakçılık suçuyla bağlantılı olarak fahiş fiyatlarla yakıt satılması durumunda verilen cezalar yarı oranından bir katı fazlasına kadar artırılır (5607 sayılı kanun madde 3/22).
  • Eğer böyle bir suça teşebbüs edilmiş ancak fiilen gerçekleştirilememişse, ceza belli oranlarda indirilir (5607 sayılı kanun madde 3/21).
  • Akaryakıtın kaçak yollardan; üretilmesi, bulundurulması, nakledilmesi, satılması ya da suç unsuru olduğu bilinerek satın alınması durumunda 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ve 20 bin güne kadar da adli para cezası ile cezalandırılması durumu söz konusudur (5607 sayılı kanun madde 3/11).
  • Petrol ürünlerinin akaryakıt satışı amacıyla dönüştürülmesi ve bu işlem için Enerji Piyasası Düzenleme kurumundan izin alınmadan yapılması halinde, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ve 20 bin güne denk gelen adli para cezası ile cezalandırılma söz konusudur (5607 sayılı kanun madde 3/12).
  • Piyasada 10 numara yağ olarak adlandırılan ürün de suç kapsamındadır ve cezası, yukarıdaki maddeler ile aynıdır. 
  • Kaçak akaryakıt satmak amacıyla sahte marker üretme ve üretim için sistem kurma suçu da 5607 sayılı kanun madde 3/14’e göre 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca 20 bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.

Kaçakçılıkla mücadele kanununu detaylı olarak, https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5607.pdf bu linkte inceleyebilirsiniz.

Akaryakıt Kaçakçılığı Suçunda Müsadere Kavramı Ne Anlam İfade Ediyor?

İşlenen herhangi bir suç sonucunda elde edilen para ve mal gibi kazançların mülkiyetinin devlete aktarılması, müsadere olarak adlandırılır. Mesela kaçak petrolün satışı için kullanılan; otomobil, kamyon, tanker, tır dorsesi ve bunun gibi araçlar müsadere yöntemiyle devlete aktarılabilir. 

Suçun müsadere işlemine konu olabilmesi için aracın niteliği ve kaçak yakıtın miktarı önemlidir. Ayrıca nakil araçlarında gizli bölme olup olmadığı, herhangi başka tertibatın olup olmadığı gibi unsurlarda göz önünde bulundurulur. 

5237 sayılı TCK kanununun 54/3 maddesine göre hakkaniyeti bozacak herhangi bir durum varsa, müsadere kararı mahkemeler tarafından verilmez.

Cezanın İndirilmesi ya da Artırılmasına Neden Olan Etkenler Nelerdir?

Akaryakıt vergi kaçakçılığı ya da diğer akaryakıt suçlarında, suçun niteliğine göre ceza indirilebilir ya da artırılabilir. Suçun niteliği sonucu akaryakıt fahiş fiyatlara satılmışsa, ceza yarı oranının bir katına kadar artırılır. 

Suça konu olan yakıtın değerinin az olması halinde verilen cezalar yarıya kadar indirilebilir. 5607 sayılı kanunun 3/22. Maddesine göre verilen cezalarda yapılan indirimler detaylı bir şekilde düzenlenmiştir. 

Akaryakıt Kaçakçılığı Suçunda Etkin Pişmanlık Nedir?

Akaryakıt kaçakçılığı af unsurlarına da tabi olabilir. Suçu işleyen kişi etkin pişmanlıktan yararlanarak affedilebilir. Suça karışan kişi resmi kurumların filli olarak haber almasından önce, diğer suç faillerini ihbar ederse ya da kaçak akaryakıtın saklandığı alanları bildirirse ceza almaz. Aynı şekilde, kaçak akaryakıtın ele geçirilmesini sağlayan kişi ya da kişilerde kanunen ceza almaktan kurtulacaktır. 

5607 sayılı kanunun 5. Maddesi uyarınca, resmi makamlar tarafından olayın haber alınmasından sonra, gerekli bilgileri vererek ihbarda bulunan ve olayın tamamının ortaya çıkarılmasına yardımcı olan kişinin cezası, üçte bir oranında indirilir.

5607 sayılı kanunun 3. Maddesine göre (7. Fıkrası hariç), ekin pişmanlık gösteren kişi ya da kişiler, suç unsuru eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı, devlet hazinesine ödedikleri zaman cezaları üçte bir oranında indirilir. 

Ancak suçu işleyen kişinin etkin pişmanlıktan yararlanabilmesi için kovuşturma evresinden hüküm verilme zamanına kadar gereken bilgileri vermesi gerekir. Bu konuda Cumhuriyet Savcısı tarafından suçu işleyen kişi uyarılır. Eğer soruşturma aşamasında savcı tarafından kişiye uyarı yapılmamışsa, kovuşturma evresinde hakim tarafından sanığa gerekli olan ihtarlar yapılır. 

Eğer suç bir örgüt tarafından işlenmişse, o zaman etkin pişmanlıktan yararlanma söz konusu değildir (Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu 5. Madde).

Yargıtay kaçakçılık suçu ile ilgili etkin pişmanlıkla alakalı görüşlerini bildirmiş ve bazı yorumlarda bulunmuştur: 

  • 5607 sayılı kanunun 7. Fıkrası hariç, 3. Maddede yer alan suçlardan herhangi birisinin işlenmiş olması, 
  • Soruşturma sona erinceye kadar suç unsuru eşyaların gümrük değerlerinin iki katına kadar paranın devlet hazinesine ödenmesi, 
  • Suç işleyen kişinin kaçakçılık suçundan yeninden yakalanması,
  • Kaçakçılık suçunun bir örgüt tarafından işlenmiş olması.

Hükmün Açıklanmasının Geriye Bırakılması, Ertelenmesi ve Adli Para Cezasına Çevirme

İlgili yasaya göre akaryakıt kaçakçılığı suçu işleyen ve suçu sabit görülen bir kişinin cezası adli para cezasına çevrilmez. 

Hakim suçu işleyen hakkında hükmün açıklanmasını geri bırakmaya karar verebilir. Bu aşamada kişi belirli denetimlere tabi tutulur. Bu süre içerisinde suç işlenmemesi ve denetim koşullarının yerine getirilmesi durumunda, kişinin cezası affedilebilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, yalnızca etkin pişmanlıktan yararlanan kişilere uygulanır.

Hakim tarafından kişinin suçu ertelenebilir. Bu durumda suç işleyen kişi cezasını hapishanede çekmez. Ancak cezanın ertelenmesi belirli şartlara bağlıdır. 

Şikayet Süresi Nedir?

Petrol kaçakçılığı suçu, şikayete tabi değildir. Savcılık tarafından haber alındığında derhal soruşturma başlatılır. Bu şekilde başlatılan soruşturmalara kamu davası adı verilir. Bu suçla ilgili herhangi bir şikayet süresi olmamasına rağmen, suçun tekrar işlenmesi halinde derhal savcılığa haber verilmelidir. Yoksa 8 yıl dava zamanaşımı süresi dolacağından, suçla ilgili herhangi bir soruşturma yapılmayacaktır.

Hangi Mahkeme Görevlidir?

Petrol kaçakçılığı suçları, asliye ceza mahkemesi tarafından görülür. 

Akaryakıt kaçakçılığı suçları ile ilgili ceza avukatımızdan bilgi almak için, https://www.ahddurakhukuk.com/ceza-hukuku/kacakcilik-sucu-ve-cezasi/ bağlantıyı inceleyebilirsiniz.

Akaryakıt Kaçakçılığı Suçunda Örnek Yargıtay Kararları

Aşağıda petrol kaçakçılığı ile ilgili Yargıtay tarafından verilen kararlardan örnekler sunulmuştur: 

“T.C.
Yargıtay
Ceza Genel Kurulu

Esas No:2013/649
Karar No:2016/54
K. Tarihi:1.1.1901

Kararı Veren
Yargıtay Dairesi : 7. Ceza Dairesi
Mahkemesi :Asliye Ceza

Temyiz Edenler : Katılan vekili ve C**** *** kaçaklığı suçundan sanık …’nın beraatine ilişkin, Erciş Asliye Ceza Mahkemesince verilen 12.06.2009 gün ve 610-345 sayılı hükmün katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 7. Ceza Dairesince 25.04.2011 gün ve 14967-4656 sayı ile;
“5015 sayılı Yasanın ek 5/1. maddesinde ‘Kaçak petrolü satışa arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticari amaçla satın alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ve yirmibin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Kaçak petrolün ve kaçakçılıkta kullanılan suç araç ve gereçlerinin müsaderesine de hükmolunur’ düzenlemesi…

SONUÇ :
Açıklanan nedenlerle;
1- Erciş Asliye Ceza Mahkemesinin 27.09.2011 gün ve 490-905 sayılı direnme hükmünün sanığın marker seviyesinin geçersiz olduğunu bildiği motorini ticari amaçla satın aldığının gözetilmemesi isabetsizliğinden BOZULMASINA,
2- Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 09.02.2016 tarihinde yapılan müzakerede oy çokluğuyla karar verildi.”

Sıkça Sorulan Sorular

Suç unsurları kesinleştiğinde suçu işleyen kişi ya da kişiler 3 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası ve 20 bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılırlar.
Ticarete konu olan benzin ve diğer petrol ürünlerinin özel bir kimyasal sıvı ile işaretlenmesidir. Yakıta belirli miktarda enjekte edilen bu kimyasal sayesinde, akaryakıtın kaçak olup olmadığı anlaşılabilir.
Suçu işleyen kişi etkin pişmanlıktan yararlanabilir. Bu durumda suçu işleyen diğer kişileri ihbar etmesi gerekir. Adli mercilerden önce olayın aydınlatılmasına yardımcı olan kişinin cezası affedilir. Ancak suç çete halinde birden fazla kişi tarafından işlenmişse, etkin pişmanlık söz konusu değildir.
Ağır ceza mahkemesi, her türlü kaçakçılık suçlarına bakmakla görevli ve yetkilidir.