Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma sayısının artması ile birlikte boşanma davasının nasıl açılacağı sıkça merak edilen konular arasında yerini almış durumdadır. Boşanma davası açılmak istendiğinde ilk olarak boşanma talepli dava dilekçesi hazırlanmalıdır. Dava dilekçesi hazırlanırken kanunda aranan şartların dilekçede yer almasına özen gösterilmelidir. Hazırlanan boşanma talepli dava dilekçesi ile birlikte adliyede bulunan tevzi bürosuna müracaat edilmeli ve burada belirlenen harç ve giderlerin ödenmesi gerekir. Boşanma davası, tarafların avukatları olmadan açabileceği bir dava olmakla birlikte Aile Hukuku noktasında deneyim sahibi boşanma avukatı ile birlikte açılması, telafisi güç hak kayıpları yaşamamak adına önemlidir.

Boşanma Davası Nedir?

Eşlerin hayatta iken evlilik birliğini sonlandıran normal hal boşanmadır. Bu itibarla boşanmayı, karı ve koca sağken, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmiş bir sebebe dayanarak, taraflardan birinin açacağı dava neticesinde evliliğe hakim kararıyla son verilmesi şeklinde ifade edebiliriz. Boşanma için açılan davaya ise boşanma davası denir.

Boşanmaya imkan veren sebepler, 4721 sayılı yürürlükteki Türk Medeni Kanunu’nun 161 ila 166’ıncı maddeleri arasında hükme bağlanmıştır. Boşanma sebepleri farklı açılardan sınıflandırılabilir. Örneğin mutlak boşanma sebepleri, nisbi (takdire bağlı) boşanma sebepler veya genel boşanma sebepleri, özel boşanma sebepleri gibi çeşitli açılardan gruplandırmak mümkün. Boşanmanın özel sebepleri şunlardır:

  • Zina (aldatma) | TMK md.161,
  • Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış | TMK md.162,
  • Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme | TMK md.163,
  • Terk | TMK md.164,
  • Akıl hastalığı | TMK md.165.

Boşanmanın genel sebepleri ise şunlardır:

  • Evlilik birliğinin temelinden sarsılması,
  • Eşlerin anlaşması,
  • Ortak hayatın yeniden kurulamaması.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Anlaşmalı boşanma davası, tarafların ikametgahından bağımsız olarak herhangi bir adliyenin aile mahkemesinde açılır. İçeriğimizde de yer verdiğimi üzere, boşanma davası açmak için gerekli evrakla birlikte aile mahkemesine başvurulur ve boşanma davası açılır. Fakat, bu şekilde boşanabilmek için anlaşmalı boşanma şartlarının karşılanması gerekir.

Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Çekişmeli boşanma davası nasıl açılır? sorusuna, öncelikle davanın nerede açılması gerektiğini ifade ederek yanıt verelim. Davanın açılacağı mahkeme, davanın incelenip karara bağlanacağı mahkemeyi belirtir. Kural olarak boşanma davaları aile mahkemelerinde incelenir ve karara bağlanır. Fakat bazı bölgelerde aile mahkemesi kurulmamış olabilir.

Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde boşanma davaları asliye hukuk mahkemeleri marifetiyle incelenip karara bağlanır. Ancak, özellikle belirtmek gerekir ki, asliye hukuk mahkemesi “aile mahkemesi” sıfatıyla davaya bakar. Görevli mahkemeyi izah etmiş bulunuyoruz. Şimdi, boşanma davalarında yetkili mahkemeyi belirtmek gerekir.

Açılacak boşanma davasında yetki kuralı önemlidir; zira boşanma davası her yerde açılamaz. Ancak belirli yerlerdeki aile mahkemelerinde, yani yetkili mahkemelerde açılabilir. Yetkili mahkeme hususu ise 4721 sayılı yürürlükteki Türk Medeni Kanunu’nun 168’inci maddesinde düzenleme altına alınmıştır. Buna göre, 4721 sayılı Kanun’un 168’inci maddesi şu şekildedir:

“Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.”

Örneğin, taraflar en son 6 aydan fazla bir süre zarfında İstanbul’da ikamet etmişler; ardından, taraflardan biri İzmir’e diğeri ise Ankara’ya yerleşmiş olsun. Bu olasılıkta İstanbul, Ankara ve İzmir Aile Mahkemeleri yetkilidir. Netice itibariyle, boşanma davası dilekçesinde mutlaka davanın görülmesi istenen aile mahkemesinin belirtilmesi gerekir.

Boşanma Davası İçin Gerekli Belgeler

Boşanma davası için hazırlanması gerek evrak, boşanma talepli dava dilekçesi (Anlaşmalı boşanma davalarında dilekçeye ek protokol) ve nüfus cüzdanı fotokopisinden ibarettir. Davanın boşanma avukatı marifetiyle takip edilmesi halinde, vekaletname de gerekli belgeler arasında yer alır. Ayrıca, başvuruyu takiben, harçların ödendiğine ilişkin tevzi bürosundan alınmış bir makbuz da gerekir.

Boşanma Davası Aşamaları

Boşanma; var olan bir evlilik birliğinin mahkeme kararıyla son bulmasıdır. Tanımdan hareketle, boşanmanın mümkün olabilmesi için ilk olarak hukuki bakımdan geçerli bir evliliğin var olması gerektiği açıktır. Açılacak boşanma davasının anlaşmalı ya da çekişmeli olmasına göre değişmekle birlikte, boşanma davası aşamaları genel olarak şu şekilde sıralanabilir:

1 – ) Dava Dilekçesi Hazırlanması

2 – ) Görev – Yetki Sahibi Mahkemeye Başvuru

3 – ) Yargılama Safhası

  1. Dilekçeler Aşaması
  2. Duruşma Aşaması
  3. Karar Aşaması

4 – ) Temyiz Safhası

5 – ) Kararın Kesinleşmesi

Boşanma Davası Sonrası

Boşanma davasını inceleyen mahkeme, yargılama sürecinin sonunda dosya hakkında karar verir. Kararda, mahkeme; davacının davasını kabul edebilir, davacının davasını reddedebilir, ayrılığa karar verebilir. Ayrıca, karar sonrası temyiz aşaması söz konusu olabilir. Son olarak, karar kesinleşir. Şimdi, söz konusu aşamaları ayrı ayrı inceleyelim:

Davanın Kabul Edilmesi

Davacının, davasını ispat etmesi halinde mahkemece, davacının davası kabul edilir. Davacının boşanma davasını kabul eden mahkeme, nafaka, velayet, maddi ve manevi tazminat gibi diğer husus ve taleplere ilişkin de kararını verir. Şayet karşı dava söz konusuysa, mahkeme hangi tarafın davasını kabul ettiğini ve hangi tarafın davasını reddettiğini açıkça belirtir.

Davasının Reddedilmesi

Boşanma davası neticesinde söz konusu olabilecek bir diğer ihtimal, davacının, davasının reddedilmesidir. Davacı eğer davasını ispat edemezse, mahkemece davacının davası reddedilir. Ret kararıyla beraber diğer hususlarda da (maddi ve manevi tazminat, nafaka, çocuklara dair nafaka, varsa çocukların velayeti vs.) buna bağlı olarak karar verilir.

Ayrılık Kararı Verilmesi 

Mahkeme, taraflar arasında ortak hayatın tekrar tesis edilebileceği yönünde kanaate varması halinde boşanma yerine ayrılığa karar verebilir. Bu olasılıkta ayrılığa dair hükümler uygulama alanı bulur. Taraflar hakkında ne kadar süre ile ayrılığa karar verildiği de belirtilir. Fakat belirtmek gerekir ki, ayrılık süresi 1 yıldan az 3 yıldan fazla olamaz.

Mahkemece belirlenen ayrılık süresi, ayrılık kararının kesinleşmesiyle birlikte işlemeye başlar. Eşler hakkında ayrılık kararına hükmedilmesi, evlilikten doğan hak ve yükümlülüklerin sona ermesi sonucunu doğurmaz. Dolayısıyla, ayrılığa karar verilse dahi evlilik dolayısıyla sahip olunan hak ve yükümlülükler sona ermeyecek, aynen devam edecektir.

Taraflar ayrılık süresi dahilinde yeniden bir araya gelemez; ortak hayat kurulamazsa, taraflardan biri mahkemeye başvurmak suretiyle boşanmaya karar verilmesini talep edebilir. Bu ihtimalde ise mahkemece eşler hakkında boşanmaya hükmedilir. Şimdi, ilk derece mahkemesi tarafından verilebilecek kararlara karşı kanun yoluna gidilmesi olasılığını inceleyelim.

Temyiz

Boşanma davalarına bakmakla görevli mahkemeler aile mahkemeleridir. Aile mahkemelerince verilen boşanma davası kararlarına karşı Yargıtay Hukuk Daireleri marifetiyle temyiz incelemesi yapılır. Temyiz incelemesinde, temyize başvuran taraf, ilk derece mahkemesi olan aile mahkemesi tarafından verilen kararın bozulmasını talep eder.

Kanun yoluna başvuran taraf, temyiz incelemesiyle ilk derece mahkemesi kararı hakkında bozma kararı verilmesi adına ortaya hukuki sebepler koyar; bu sebepleri hukuki gerekçelerle destekler. Özellikle belirtmekte fayda var ki, temyiz incelemesi esnasında taraflar hala evlidir. Şayet her iki taraf da temyiz kanun yoluna başvurmazsa, ilk derece mahkemesi kararı kesinleşir.

Yerel Mahkeme Kararının Onanması

Yerel mahkemece verilen kararın onanabilir; bu durumda, temyiz talebi reddedilmiştir. İncelenen dosya yerel mahkemeye gönderilir. Yerel mahkemeye gönderilen karara karşı temyiz talebinde bulunan taraf, yine inceleme yapılması adına 15 gün süre zarfında karar düzeltme yoluna başvurabilir. Karar düzeltme yolu sonucunda çıkan kararsa kesindir.

Yerel Mahkeme Kararının Bozulması

Temyiz talebi kabul edilerek yerel mahkeme kararı bozulabilir. Yargıtay, ilk derece mahkemesi kararını neden bozduğunu ilan eder. Bozma hükmü üzerine yerel mahkeme, Yargıtay’ın bozma kararı doğrultusunda işlem tesis eder ve buna göre karar verir. Bunun üzerine, daha önce temyiz kanun yoluna başvurmamış tarafın temyiz hakkı doğar. Temyize başvurması halinde tekrar inceleme süreci başlar.

Ayrıca, yerel mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına karşı direnmesi de mümkündür. Bu olasılıkta, bozma hükmüne uyulmaz ve dosya direnme kararına karşı temyiz mahkemesine, yani Genel Kurul’a gider. İlk derece mahkemesi Genel Kurul’dan çıkan karar üzerine direnemez ve çıkan karara uygu işlem ve hüküm tesis eder.

Kararın Kesinleşmesi ve Sonrası

Boşanma davası hakkında verilen karar en nihayetinde kesinleşir. Şayet davanın reddine karar verilmiş, yani boşama kararı verilmemişse; aynı hukuki sebeplere istinaden yeniden boşanma davası açılması mümkün değildir. Fakat kararın kesinleşmesinden sonra taraflar arasında yeni olaylar yaşanırsa (kararın kesinleşmesinden sonra terk, aldatma, darp gibi) tekrar boşanma davası açılabilir.

Boşanma davasının reddiyle birlikte genellikle evlilik birliği yeniden tesis edilememektedir. Netice itibariyle taraflar ayrı yaşamaya başlamaktadır. Ortak hayat, kararın kesinleşmesini takiben 3 yıl süre zarfında kurulamamışsa, taraflardan biri veya her ikisi mahkemeye başvurabilir ve bu hususu ispat etmek suretiyle boşanma kararı verilmesini talep edebilir.

Boşanma davası kabul edilirse, boşanma ve boşanmaya bağlı diğer kararlar infaz edilir. Kadın istediği takdirde kızlık soy ismini yeniden alabilir; nüfus müdürlüklerinden evlilik hükmü düşer; varsa çocukların velayet hakkı taraflardan birine verilir. Kararın kesinleşmesi ve sonrası süreci kısaca izah ettik. Şimdi, boşanma davası dilekçesine dair merak konusu hususları inceleyelim.

Boşanma Davası Dilekçesi

Boşanma davalarının; nasıl açıldığı, delillerin nasıl toplandığı, kararın nasıl verildiği, davanın reddi veya kabulünün nasıl sonuçlar doğurduğu gibi hususların yanı sıra, boşanma davası dilekçesi de merak konusudur. Bu bakımdan, boşanma davası dilekçesine dair bilinmesi gereken hususlara ilişkin kısa bir bilgilendirmede bulunmak yerinde olacaktır.

Boşanma davası açılabilmesi için hazırlanması gereken dilekçede bulunması gereken hususlar Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda düzenleme alanı bulmuştur. Buna göre, 6100 sayılı yürürlükteki Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119’uncu maddesi uyarınca, boşanma davası dilekçesinde yer alması gereken unsurlar şunlardır:

(1) Dava dilekçesinde aşağıdaki hususlar bulunur:

a) Mahkemenin adı.

b) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri.

c) Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.

ç) Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri.

d) Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, dava konusunun değeri.

e) Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri.

f) İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.

g) Dayanılan hukuki sebepler.

ğ) Açık bir şekilde talep sonucu.

h) Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.

(2) Birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması hâlinde, hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde dava açılmamış sayılır.

Boşanma Davası Ücretleri

Boşanma davası ücretleri, yargılama masrafları ile davanın avukat marifetiyle takip edilmesi halinde avukatlık ücretinden ibarettir. Bu alt başlık altında, boşanma davası sürecinde karşılaşılan ücret kalemlerinin tamamına, ayrıntılarıyla yer vereceğiz. Dolayısıyla, ücret bahsini merak eden ziyaretçilerimizin dikkatle incelemesini tavsiye etmekteyiz.

İlk olarak, 2023 yılı için ödenmesi gereken en düşük avukatlık ücreti 9200 TL’dir. Bu ücrete %8 oranında KDV eklenir ve neticede 9.936 TL ücret söz konusu olur. Özellikle belirtmek gerekir ki, bu ücret, avukat tarafından talep edilebilecek ücretin alt sınırıdır. Dosyanın kapsamına ve somut işin koşullarına göre farklı ücret talebi mümkündür.

Avukatlık ücretinin belirlenmesinde etkili iki farklı avukatlık ücret tarifesi mevcuttur. Bu tarifelerden ilki, TBB tarafından düzenlenen ve Resmi Gazetede yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesidir. Diğeri ise her şehrin kendi barosu tarafından düzenlenen “tavsiye” nitelikli ücret tarifesidir. İlk tarife bağlayıcıyken, ikinci tarife tavsiye niteliğini haiz olup bağlayıcı değildir.

Her bir boşanma davasında farklı bir avukatlık ücreti söz konusudur. Zira boşanma avukatı, her bir dosya üzerinde farklı bir çalışma sarf eder. Dosya üzerinde harcanacak vakit, davanın süresi, delillerin zorluğu, çekişme yaşanan olgular vs. pek çok faktör, dosyanın avukata getireceği iş yükü üzerinde etkilidir. İş yükü ise avukatlık ücretine doğrudan etki eder.

İstanbul Barosu 2023 Yılı Avukatlık Ücret Tarifesi

Evlenmeye izin, iddet müddetinin kaldırılmasına ilişkin davalar

18.000,00 TL

Nişan bozulmasından doğan davalar (Hediyelerin geri verilmesi, maddi ve manevi tazminat vd.)

27.000,00 TL’den az olmamak üzere dava değerinin %10’u

Anlaşmalı boşanma davaları

27.000,00 TL

Çekişmeli boşanma davaları

40.000,00 TL

Çekişmeli ve maddi, manevi tazminat istemli boşanma davaları

40.000,00 TL’den az olmamak üzere dava değerinin %15’u

Nesebin reddi, tahsisi ve babalık davaları

28.000,00 TL

Nafaka davası

24.000,00 TL

Evlat edinme davası

28.000,00 TL

6284 sayılı Kanun’dan doğan davalar

15.000,00 TL

Tenfiz davası

33.000,00 TL

Boşanma Davası Masrafı

Boşanma davası masrafı; bir üst başlıkta izah edilen avukatlık ücretine ek olarak karşı vekalet ücreti, masraflar, harçlar ve vergilerden ibarettir. Boşanma davasının aile mahkemesine dosyalanması adına harç, avans ve masraflar boşana davasının maktu (sabit) harçlarıdır. Maktu harç tutarı ise takriben 1000 TL’ye karşılık gelmektedir.

Harçların boşanma, nafaka, velayet, maddi – manevi tazminat istemleri için geçerli olduğunu belirtelim. Öte yandan, tanık veya gönderilecek tebligat sayısına göre değişebilecek ücretlerde farklılık söz konusu olabilir. Yine, yargılama esnasında bilirkişi ücreti gibi masraflar da vuku bulabilir. Bilirkişi için ödenmesi gereken yaklaşık ücretse 600 TL’dir.

Yargılama gideri, yani harç ve masraflar toplamı dava neticesinde kaybeden tarafa yükletilir. Dolayısıyla, davayı kazanan, yargılama giderlerini dava neticesinde tahsil etmek amacıyla icraya koyabilir. Belirttiğimi gider kalemleri boşanma davası için standart giderlerdir. Fakat ziynet eşyası alacağı gibi ilave talepler mevcutsa nispi harçlar da söz konusu olacaktır.

Boşanma Davasında Karşı Taraf Müvekkil Ücreti

Karşı taraf müvekkil ücreti veya vekalet ücreti, dava neticesinde kaybeden tarafa yükletilir. Ayrıca, yargılama sürecinde ödenen harç ve diğer masraflar da kaybeden aleyhine eklenir. Karşı taraf müvekkil ücreti maktu olup, 202 – 2023 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereği 9200 TL’dir. Bu tutar, vergi eklenmesiyle birlikte 9.936 TL’ye karşılık gelir.

Boşanma Davası 2023 Yılı Mahkeme Masrafları

Başvuru Harcı

179,90 TL

Vekalet Harcı

25,60 TL

Peşin Harç

179,90 TL

Gider Avansı

710,00 TL (2 Adet)

Vekalet Pulu

40,30 TL

Boşanma Davası Avukat Seçimi

Evlilik, kadın – erkek olmak üzere iki farlı cinsin, evlilik iradelerini ortaya koymaları ve iradelerin kaydedilmesi suretiyle vücut bulan müessesedir. İki farklı cinsin müşterek iradesiyle tesis edilen evlilik kurumu, yine iki tarafın boşanma iradelerini ortaya koymalarıyla birlikte sona erer. Evlilik birliğinin son bulması sonucunu doğuran boşanma kararı ise boşanma davasıyla birlikte mahkemece verilir.

Hukuki bakımdan son derece önemli sonuçlar doğuran boşanma, sosyal bir olgu olarak da taraflar ve özellikle çocuklar adına psikolojik etkilere neden olur. Boşanmanın gerek sosyal gerekse hukuki sürecinin sorunsuz bir biçimde geçirilmesi, hukuki bilgi ve birikiminin yanı sıra iletişim ve empati yeteneği güçlü bir boşanma avukatı gerektirir.

Boşanma davasında avukat yardımı şart olmamakla birlikte, hatalı veya ihmali işlemler sebebiyle hak, menfaat, maddiyat ve zaman kaybı yaşanmaması adına uzman bir avukattan yardım almak, oldukça faydalı olacaktır. Bu bakımdan, telafisi güç kayıplarla karşılaşılmaması adına yetkinlik sahibi bir avukatın hukuk danışmanlığı ve temsil hizmetine başvurulması önemlidir.

Boşanma Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma Davası Açmak İçin Yaş Sınırı Var mıdır?

Olağan evlilik yaşı 18’dir. Dolayısıyla, boşanma davası açılabilmesi için olağan evlilik yaşından büyük olunması gerekir.

Boşanma Davası Ne Kadar Sürebilir?

Anlaşmalı boşanma davası takriben 2 hafta ile 2 ay arasında sürebilirken, çekişmeli boşanma davaları 1 – 3 yıl sürebilir.

Boşanma Davası İçin Bir Avukat Tutmak Zorunda mıyım?

Hayır, avukat tutmaksızın da boşanma davası açılabilir ve dava takibi yapılabilir. Fakat, usul ve esas bakımından hataya veya ihmale düşmemek ve dolayısıyla hak kaybı yaşamamak adına avukat yardımı almak faydalı olacaktır.

Arabuluculuk Süreci Boşanma Davasında Zorunlu mudur?

Hayır, boşanma davasında arabuluculuk faaliyeti zorunlu değildir.

Boşanma Davası Sonucunda Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Mal paylaşımı, tarafların tabi olduğu mal rejimi hükümlerine göre yapılır.

Boşanma Davası Nerede Açılır?

Anlaşmalı boşanma davası herhangi bir adliyenin aile mahkemesinde açılır. Çekişmeli boşanma davası ise taraflardan birinin yerleşim yeri veya davadan önce son kez altı aydan beri birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesinde açılır.

Ücretsiz Boşanma Davası Açılır mı?

Maddi geliri olmayan veya çok az olan ve bu durumu ispatlayan kişiler, bulundukları yer barosuna başvurmak suretiyle kendisi için ücretsiz avukat tahsis edilmesini talep edebilir.